🍴 Kuzhina shqiptare
Kuzhina shqiptare qëndron aty ku takohen Mesdheu, Ballkani dhe pesë shekuj sundimi osman. Ajo mbështetet te vaji i ullirit, perimet, bulmeti dhe barishtet e egra, ndërsa mishi vjen në sasi më të vogla nga ç’presin vizitorët. Është kuzhinë e stinës dhe e krahinës, jo e restorantit.
Baza
Vaji i ullirit vjen kryesisht nga jugu — Vlora, Berati dhe Riviera. Bulmeti është kudo: kos i trashë, gjizë, djathë i bardhë i deleve dhe kaçkavall. Buka e misrit dhe petët e hapura me dorë janë themeli i tavolinës fshatare.
Gjellët që duhen provuar
Tavë kosi — mish qengji me oriz nën një shtresë kosi e veze, gjella më e njohur e vendit. Byrek me spinaq, gjizë ose presh, i hapur me petë të holla. Fërgesë tirane me speca, domate dhe gjizë. Japrak, gjethe hardhie të mbushura. Qofte të fërguara me mendër. Në bregdet: peshk i freskët në skarë, midhje nga Butrinti dhe tarator në verë.
Çfarë ndryshon sipas krahinës
Veriu malor — Shkodra, Tropoja, Dukagjini — punon me mish, bulmet dhe petë të hapura me dorë; fli-ja gatuhet me orë të tëra shtresë pas shtrese. Jugu është më i lehtë dhe më mesdhetar: perime, ullinj, peshk. Korça ka lakror-in dhe birrën e vet, Berati pulën me përshesh, ndërsa Elbasani i ka dhënë emrin tavës më të njohur.
Raki dhe verë
Rakia pihet para ngrënies, me meze, kurrë me fund. Ajo e rrushit dhe e manit është krenari familjare dhe shpesh më e mirë se ajo e dyqanit. Vera ka rrënjë të lashta ilire; varietetet vendase janë më interesantet: kallmet nga Lezha, shesh i zi dhe shesh i bardhë nga Tirana, debinë nga Përmeti.
Kafeja
Shqipëria ka një nga numrat më të lartë të lokaleve për banor në Evropë. Kafeja nuk është pije me vete, është mënyra si kalohet dita: një makiato zgjat një orë. Mos u habitni nëse lokalet janë plot në mesditë të një dite pune.
Praktike
Një drekë në një restorant të thjeshtë kushton 600–1 200 lekë, darka me verë 1 500–2 500. Buka dhe ullinjtë vijnë vetë dhe janë normale. Gjellët sillen kur janë gati, jo me radhë — hahet bashkë, nga mesi i tavolinës.
Tregu është vendi ku shihet stina: në verë domatet, specat dhe fiqtë nuk kanë të bëjnë fare me ato të supermarketit.